اصطلاحات تخصصی زنجیره بلوک

اصطلاحات فنی و واژه‌های پرکاربرد فناوری زنجیره‌بلوک و رمزارزها

چرا واژه‌های تخصصی را گردآوری کرده‌ایم؟

با توجه به عمر کم فناوری زنجیره بلوک و نبود منابع معتبر آموزشی، شاهد ترجمه‌های متفاوت هستیم که ممکن است برای مخاطب ناآشنا گنگ و حتی در مواقعی گمراه کننده باشد. سعی داریم در این صفحه برای واژه‌های تخصصی این فناوری معادل فارسی و توضیحی مختصر ارائه نماییم.

بلوک (Block)

بلاک‌چین زنجیره‌ای از بلوک‌ها است. هر بلوک مثل صفحه‌ای از یک دفتر کل کاغذی است و شامل فهرستی از تراکنش‌ها است. زمانی که یک بلوک تکمیل شود به انتهای بلوک قبلی اضافه شده و بدین ترتیب زنجیره بلوک‌ها یا بلاک‌چین تشکیل می‌شود. هر بلوک همچنین شامل راه‌حلی برای یک مسئله ریاضی است. بدون داشتن پاسخ این مسئله، هیچ بلوکی نمی‌تواند به زنجیره اضافه شود.

زنجیره بلوک (Blockchain)

بلاک چین یا زنجیره بلوک یک دفتر کل توزیع شده است که در آن همه تراکنش‌ها و قراردادهای هوشمند مرتبط با یک رمزارز یا پلتفرم ثبت می‌شود. زنجیره بلوک بر روی چندین هزار گره در سراسر دنیا کپی می‌شود.

زنجیره بلوک عمومی (Public Blockchain)

در زنجیره بلوک عمومی استفاده از امکانات شبکه برای هر کاربر میسر است و برای استفاده از امکانات شبکه نیاز به هیچ نوع ثبت نام یا احراز هویتی وجود ندارد. در زنجیره‌بلوک عمومی، اعتماد فی‌النفسه وجود نداشته و به همین جهت، تدابیری برای این عدم اعتماد در شبکه دیده شود.

زنجیره بلوک خصوصی (Private Blockchain)

در این مدل از زنجیره بلوک، بهره‌مندی از امکانات و اتصال به شبکه، برای هر کاربری امکانپذیر نیست. کاربران باید برای کل شبکه یا حداقل قسمتی از شبکه شناخته شده باشند. در واقع در این شبکه، برخلاف زنجیره بلوک عمومی، نیاز به سطحی از اعتماد وجود دارد.

زنجیره بلوک بدون مجوز (Permission-less Blockchain)

در این مدل سطوح کاربری و دسترسی محدود به اطلاعات معنا ندارد و تمامی کاربران در سطح شبکه به تمامی داده‌های موجود دسترسی دارند.

زنجیره بلوک مجوزمحور (Permissioned Blockchain)

در زنجیره بلوک مجوز‌محور سطوح کاربری با دسترسی‌های مشخص تعریف میشود و هر کاربر در شبکه تنها به داده‌هایی دسترسی دارد که مجوز استفاده از آن را داشته باشد.

آدرس (Bitcoin Address)

آدرس بیت‌کوین مثل نشانی فیزیکی و یا آدرس ایمیل است. این آدرس تنها اطلاعاتی است که برای دریافت بیت‌کوین باید در اختیار پرداخت کننده قرار بگیرد. 

پول فیات (Fiat Currency)

فیات همان پول ملی معمولی و فیزیکی کشورها مانند دلار ایالات متحده، پوند بریتانیا و یورو است. این پول از سوی دولت‌ها تولید، توزیع و حمایت می‌شوند؛ ولی الزاما دارای پشتوانه های مالی از قبیل طلا نیستند.

رمزارز (Cryptocurrency)

نوعی پول دیجیتالی غیرمتمرکز است که میتوان از آن در ازای کالا، خدمات و یا انتقال دارایی‌ استفاده کرد. بیت‌کوین نخستین رمزارز جهان است.

آلت کوین (Altcoin)

نام عمومی برای پول‌های دیجیتالی است که جایگزینی برای بیت کوین هستند. لیت‌کوین، فدرکوین(Feathercoin) و PPcoin همگی بخشی از آلت‌کوین هستند.

دَپ (Dapp)

دپ مخفف اپلیکیشن غیرمتمرکز (decentralized app) است. برخلاف اپلیکیشن‌های معمول (که از سرورهای متمرکز برای اجرای کد خود استفاده می‌کنند) یک دپ بر روی شبکه نظیر‌به‌نظیر نامتمرکز اجرا می‌شود. مشهورترین نمونه‌ آن کریپتوکیتیز (CryptoKitties) است که یک بازی پرورش گربه است. روش مبادله رایج EtherDelta نیز یک دپ است. اپلیکیشن‌های نامتمرکز نیز به یک فرانت‌اند نیاز دارند. این الزام آن‌ها را از قراردادهای هوشمند که در بک‌اند اجرا می‌شوند، متمایز می‌کند.

کیف‌پول بیت‌کوین (Bitcoin Wallet)

کیف پول بیت‌کوین را میتوان معادل یک کیف پول فیزیکی در شبکه بیت کوین در نظر گرفت. این کیف پول حاوی کلیدخصوصی شما در شبکه بیتکوین است که امکان انتقال بیت کوین در شبکه را فراهم میکند.

ذخیره‌سازی سرد (Cold Storage)

رمزارز را نمیتوان در حساب بانکی یا گاوصندوق نگهداری کرد. رمزارزها را باید ذخیره کرد. ذخیره‌سازی رمزارزها به سه شکل صورت می‌گیرد: یک QR پرینت شده که در مکانی امن نگهداری می‌شود، یک درایو USB یا یک کیف پول سخت‌افزاری تخصصی.

کیف پول داغ (Hot Wallet)

کیف داغ به معنی ذخیره‌سازی رمزارز متصل به وب است. سکه‌هایی که در یک مرکز مبادله نگهداری می‌شوند، به این نام خوانده می‌شوند. به دلیل آسیب‌پذیری‌های امنیتی امکان نگهداری مقادیر بالای رمزارز در کیف داغ ممکن نیست.

تأیید (Confirmation)

عمل موفقیت آمیز هشینگ یک تراکنش در یک بلاک و تایید اعتبار آن را گویند. یک تایید منفرد میانگین مدت زمان لازم هش شدن یک بلاک تراکنش است. با وجود این، نقل و انتقالات بزرگتر یا حساس‌تر ممکن است نیازمند تایید‌های بیشتری باشند یعنی نیاز باشد بلاک‌های بیشتری هش شوند و به زنجیره بلاک اضافه شوند.

درهم‌سازی (Hashing)

هش کردن یک اصطلاح رمزنگاری است که در آن ورودی با هر طولی به یک خروجی با طول ثابت تبدیل می‌شود. در دنیای بلاک‌چین، ورودی هر تراکنشی است که رخ می‌دهد و خروجی بازنمای مستقیمی از وضعیت‌ لحظه‌ای بلاک‌چین است. هر تغییری در ورودی (مانند تراکنش ویرایش شده) می‌تواند به طور مستقیم خروجی را تغییر دهد و به افراد در مورد تقلب‌های احتمالی هشدار دهد.

SHA-256

تابع رمزنگاری که به عنوان سیستم اعتبارسنجی بیت کوین استفاده می‌شود.

توان پردازش (Hash Rate)

تعداد هش‌هایی که یک استخراج‌کننده بیت کوین در یک دوره زمانی مشخص (معمولا ثانیه) می‌تواند اجرا کند را هش‌ریت یا توان پردازش می‌نامند.

استخراج (Mining)

به دلیل ماهیت رمزنگاریِ رمزارزها تأیید هر تراکنش‌ نیازمند توان محاسباتی بسیار بالا و سخت‌افزار تخصصی است. افرادی که توان محاسباتی سخت افزار خود را در اختیار شبکه قرار می‌دهند در ازای حل مسائل ریاضیاتی مقداری از رمزارز جایزه می‌گیرند. این فرایند با نام ماین کردن (کاوش یا استخراج) نامیده می‌شود.

استخراج گر (Miner)

به فرایند تولید بلوک‌های تایید شده در زنجیره‌بلوک استخراج می‌گویند و دستگاه یا فردی که کار استخراج را انجام میدهد استخراجگر نام دارد.

پاداش بلوک (Block Reward)

وقتی یک استخراج‌کننده با موفقیت یک بلاک نقل و انتقال را هش کرده باشد پاداشی به او داده می‌شود . این پاداش بسته به سیاست رمزارز مورد نظر و اینکه آیا سکه‌ها قبلا با موفقیت استخراج شده اند، می‌تواند مخلوطی از سکه‌ یا پاداش باشد.

نصف شدن (Halving)

شبکه بیت‌کوین طوری طراحی شده که تنها ۲۱ میلیون سکه می‌تواند در آن وجود داشته باشد. برای مدیریت گردش سکه‌ها، پاداش کشف یک بلوک معتبر در طی زمان‌های معین نصف می‌شود و در نهایت به صفر میرسد.

سختی شبکه (Network Difficulty)

این عدد تعیین می‌کند که هش کردن یک بلاک جدید تا چه اندازه دشوار است. ضریب سختی بر مجموع توان پردازشی مورد استفاده استخراج‌کنندگان در شبکه بیت کوین مبتنی است. اگر تعداد بیشتری از استخراج‌کنندگان شبکه را ترک کند، سختی نیز کاهش پیدا خواهد کرد. اما تا امروز، محبوبیت رو به رشد بیت کوین قدرت محاسبه بیشتری برای شبکه ایجاد کرده است یعنی ضریب سختی افزایش یافته است.

استخر (Pool)

مجموعه‌ای از استخراج‌کنندگان که به طور اشتراکی یک بلاک را استخراج می‌کنند و سپس پاداش را بین خودشان تقسیم می‌کنند. استخر‌های استخراج روش مفیدی برای افزایش احتمال موفقیت استخراج یک بلاک است خصوصا همچنان که سطح دشواری افزایش می‌یابد.

استخراج ابری (Cloud Mining)

روشی از استخراج رمزارز است که در آن کاربران توان پردازشی به اشتراک گذاشته شده یک دیتاسنتر را استفاده میکنند. در حقیقت کاربران بدون درگیر شدن با پیچیدگی‌های فنی و تنها با پرداخت مبلغی به عنوان اجاره توان پردازشی دستگاه به استخراج رمزارز می‌پردازند.

فورک (Fork)

یک فورک بلاک‌چین می‌تواند به چند دلیل رخ دهد. یکی از دلایل آن برای امنیت است که شاید بخشی از جامعه بخواهند پروژه را در جهت متفاوتی تغییر دهند یا بخواهند قواعد جدیدی را به کد بلاک‌چین اضافه کنند. یک هاردفورک بلوک‌ها/تراکنش‌های نامعتبر قبلی را معتبر می‌کند، در حالی که سافت‌فورک بلوک‌های معتبر قبلی را نامعتبر می‌سازد.

بلوک تایید نشده (Orphan Block)

بلاکی که بخشی از زنجیره بلاک معتبر نیست، بلکه بخشی از یک فورک دورانداخته شده است.

اول بلوک (Genesis Block)

اولین بلوک در هر زنجیره‌بلوکی که معمولا به صورت دستی توسط سازندگان زنجیره‌بلوک تولید شده و درون کد منبع زنجیره‌بلوک قرار داده شده است. مثلا در بیت کوین اولین بلوک در سال ۲۰۰۹ توسط ساتوشی ناکاموتو تولید شده و در سورس کد قرار گرفته است.

جذب سرمایه عمومی (crowdfunding)

مشارکت جمعی افرادی که سرمایه‌گذاری مشترک می‌کنند و اغلب از طریق اینترنت انجام می‌شود تا از تلاش‌های یک کارآفرین توسط عموم جامعه یا سازمان‌ها حمایت شود. تأمین مالی جمعی برای اهداف متنوعی نظیر درمان بیماری تا چاپ کتاب، حمایت مالی هنرمندان تا طرفداران کمپین‌های انتخاباتی و تأمین سرمایه لازم برای راه اندازی یک کسب و کار نوپا یا کسب و کار کوچک کاربرد دارد.

ICO

با محبوب‌تر شدن رمزارزها، تعداد فزاینده‌ای از استارتاپ‌ها سکه‌های خود را عرضه کرده‌اند. این سکه‌های جدید از طریق ICO یعنی (عرضه اولیه سکه) جهت جذب سرمایه عمومی تولید می‌شوند. در واقع ICO نسخه رمزنگاری شده‌ای از عرضه اولیه سهام در بازار بورس (IPO) محسوب می‌شود.

گره (Node)

گره یک دستگاه محاسباتی روی شبکه بلاک‌چین است. این گره مسئول تأیید تراکنش‌ها و به‌روز نگه‌داشتن دفتر کل توزیع یافته است.

آدرس (Address)

یک آدرس بیت کوین برای دریافت و ارسال نقل و انتقال روی شبکه بیت کوین به کار می‌رود. این آدرس شامل یک رشته از حروف الفبایی و اعداد است، اما همچنین می‌تواند به صورت یک کد QR و قابل اسکن نیز درآید. یک آدرس بیت کوین همچنین یک کلید عمومی است که توسط نگاه‌دارندگان بیت کوین برای امضای دیجیتالی نقل و انتقال به کار می رود.

کلید خصوصی (Private Key)

اگر بخواهید سکه‌ها را ارسال کرده یا نقد کنید باید از کلید شخصی خود استفاده کنید. هر کسی که این کلید را بداند، می‌تواند به وجوه رمزی شما دسترسی داشته باشد، از این رو باید از کلید خود به طور کامل محافظت کنید. اگر کلید شخصی خود را گم کنید، دسترسی به وجوه خود را برای همیشه از دست خواهید داد.

کلید عمومی (Public Key)

اگر بخواهید رمزارز را از سوی یک مرکز مبادله یا هر فرد دیگر دریافت کنید،؛ باید کلید عمومی خود را (که آدرس عمومی نیز نامیده می‌شود) به آن‌ها بدهید. اشتراک کلید هیچ تأثیر سوئی از نقطه نظر امنیتی ندارد.

ورودی تراکنش (Transaction Input)

بخشی از یک نقل و انتقال بیت کوین که نشان می‌دهد پرداخت بیت کوین از کجا آمده است. معمولا، این همان آدرس بیت کوین است، مگر اینکه نقل و انتقال یک نقل و انتقال زایشی باشد، یعنی اینکه بیت کوین به تازگی استخراج شده باشد.

خروجی تراکنش ( Transaction Output)

آدرس مقصد برای یک نقل و انتقال بیت کوین است. یک نقل و انتقال منفرد می‌تواند چندین خروجی داشته باشد.

جستجوگر ( Explorer)

در رمزارزها راهکارهایی برای پیگیری تراکنش‌ها در نظر گرفته شده است. جستجوگرها تمامی دیتای مربوط به یک رمزارز را از لحظه شروع تا آخرین تراکنش در اختیار داشته و این اطلاعات را لحظه‌ای بروز میکنند.

ساتوشی (Satoshi)

یک ساتوشی به نام مؤسس بیت‌کوین، ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) برای کوچک‌ترین واحد بیت‌کوین که می‌تواند روی بلاک‌چین ثبت شود، استفاده می‌شود. ارزش این مقدار برابر با ۰.۰۰۰۰۰۰۰۱ بیت‌کوین (BTC) است.

قراردادهای هوشمند (Smart Contracts)

علاوه بر رمزارزها (یعنی توکن‌ها یا سکه‌ها) برخی بلاک‌چین ها از قراردادهای هوشمند نیز پشتیبانی می‌کنند. برجسته‌ترین شبکه قراردادهای هوشمند اتریوم (Ethereum) نام دارد. قراردادهای هوشمند امکان مبادله دارایی‌هایی غیر از پول را روی بلاک‌چین بدون نیاز به هیچ واسطه‌ای فراهم ساخته‌اند. این دارایی‌ها می‌توانند شامل حساب‌های عضویت، بیمه یا حتی املاک و مستغلات باشند.

امضای الکترونیک (Digital Signature)

یک خلاصه‌سازی دیجیتالی است که با کد‌های خصوصی و عمومی تولید شده تا گواهی باشد بر اینکه یک نقل و انتقال بیت کوین از یک آدرس خاص آمده است.

حمله 51 درصدی (51% Attack)

وضعیتی است که در آن قدرت محاسبه روی شبکه پول دیجیتالی توسط یک استخراج‌کننده منفرد یا یک گروه استخراج‌کنندگان به بیش از نصف برسد. به لحاظ نظری، این میزان قدرت باعث تسلط آنها روی شبکه می‌شود. این بدان معناست که همه کاربران در شبکه بلوک نقل و انتقال هش شده این گروه را تایید خواهند کرد.

بیت‌کوین (Bitcoin)

بیت کوین هم به معنای شبکه زنجیره بلوک بیت‌کوین و هم به معنای واحد شمارش رمزارز بیت کوین کاربرد دارد.

دستگاه خودپرداز بیت کوین (BTM)

آدرس مقصد برای یک نقل و انتقال بیت کوین است. یک نقل و انتقال منفرد می‌تواند چندین خروجی داشته باشد.

رمزنگاری (Cryptography)

استفاده از ریاضیات برای ایجاد کد‌ها یا حروف رمزی که می‌تواند برای پنهان کردن اطلاعات استفاده شود. رمزنگاری مبنای مسائل ریاضی است که در تایید و امنیت نقل و انتقالات بیت کوین استفاده می‌شود.

شاخص بهای بیت کوین (BPI)

شاخص بهای بیت کوین (Bitcoin Price Index) میانگین بهای بیت کوین را در سراسر مبادلات جهانی که واجد ضوابط خاص برای این شاخص است نشان می‌دهد. همچنین یک API نیز برای توسعه‌دهندگان جهت استفاده وجود دارد.

شاخص علاقه به بیت کوین (BSI)

شاخص علاقه به بیت کوین (Bitcoin Sentiment Index) مقیاسی است برای تعیین اینکه آیا احساس مردم از چشم‌انداز بیت کوین در هر روز مشخص در حال افزایش یا کاهش است. این اطلاعات توسط Qriously جمع‌آوری می‌شود.

نقل و انتقال خرد (Micro Transaction)

یک نقل و انتقال مقدار بسیار اندکی از بیت کوین است که ارزش مالی کمی دارد اما در زنجیره بلاک فضا اشغال می کند. تیم توسعه‌دهنده بیت کوین تلاش کرده است تا با افزایش حداقل میزان لازم برای نقل و انتقال در شبکه، این نقل و انتقالات خرد را از بین ببرد.

نظیر به نظیر (P2P)

تعاملات نامتمرکز که حداقل بین دو طرف در یک شبکه به هم متصل رخ می‌دهد. این یک سیستم جایگزین برای نظم و ترتیب «hub-and-spoke» است که در آن تمامی مشارکین در یک نقل و انتقال از طریق یک نقطه واسطه با هم مرتبط می‌شوند.

واحد کنترل گرافیکی (GPU)

یک مدار مجتمع مخصوص برنامه کاربردی (Application Specific Integrated Circuit) یک چیپ سیلیکونی است که برای یک وظیفه مشخص طراحی شده است. در مورد بیت کوین، انها برای پردازش مسائل هشینگ SHA-256 برای استخراج بیت کوین جدید طراحی می‌شوند.

ASIC

یک مدار مجتمع مخصوص برنامه کاربردی (Application Specific Integrated Circuit) یک چیپ سیلیکونی است که برای یک وظیفه مشخص طراحی شده است که در مورد بیت کوین، برای پردازش مسائل هشینگ SHA-256 برای استخراج بیت کوین جدید طراحی می‌شوند.

بازخرج (Double Spending)

حالتی است که یک کاربر مخرب سعی کند بیت کوین را به طور همزمان برای دو دریافت کننده مختلف خرج کند.

ارتفاع بلوک (Block Height)

ارتفاع بلوک به تعداد بلوک‌های منفرد درون یک شبکه بلاک‌چین گفته می‌شود. بلوک اول ارتفاعی برابر با ۰ دارد. همچنین به نام بلوک پیدایش (Genesis) نیز شناخته می‌شود.

به ما در بهبود این صفحه کمک کنید

اگر با اصطلاحی در حوزه زنجیره‌‌بلوک مواجه شدید که نیاز به معادل‌یابی دارد، لطفا از طریق ایمیل contact@avalblock.com ما را مطلع نمایید